Forumkeuze in een overeenkomst

In mijn vorige blog heb ik reeds kort de relevantie van een rechtskeuze in een internationale overeenkomst aangestipt. Naast rechtskeuze is het ook relevant een forumkeuze op te nemen. Welk forum (gerecht or tribunaal) is bevoegd een eventueel geschil tussen contractspartijen te beslechten?

Waarom een forumkeuze?

Met een forumkeuze bepaal je contractueel welke rechter of arbiter bevoegd is om een geschil aangaande de overeenkomst te beslechten. In het geval dat niet is overeengekomen, ben je overgeleverd aan de regels van het internationaal privaatrecht. Rechters van de landen van de Europese Unie passen in dit geval de Brussel I Verordening toe die de hoofdregel “woonplaats gedaagde” kent. Maar de Brussel I Verordening voorziet ook in alternatieven. Het belangrijkste alternatief hierbij is de rechter van de plaats waar de verbintenis die aan de eis ten grondslag ligt, is uitgevoerd of moet worden uitgevoerd. Voor bepaalde overeenkomsten wordt expliciet in de Verordening bepaald wie van partijen geacht wordt de ‘kenmerkende prestatie’ te leveren. Bij een koopovereenkomst is dat bijvoorbeeld de verkoper. Deze ‘alternatieve fora’ zijn aldus afhankelijk van het onderwerp van de overeenkomst en kunnen evengoed naar dezelfde rechter wijzen als de hoofdregel.

Als je hebt gecontracteerd met een partij buiten Europa dan kun je nog terugvallen op de Nederlandse nationale regels. Die zijn nagenoeg gelijkluidend aan de Europese.

Dit betekent bijvoorbeeld dat je wanneer je bijvoorbeeld nieuwe bedrijfsmiddelen aanschaft vanuit Frankrijk of Uruguay, en daarover ontstaat een geschil je die ook bij de Franse of Uruguayaanse rechter aanhangig zal moeten maken, je moet dan ook in het Frans of Spaans procederen en dus stukken eventueel (laten) vertalen en met tolken werken. Dit werkt uiteraard kostenverhogend. Je kan dit voorkomen door hierover afspraken te maken: een forumkeuze dus.

Welke forumkeuze?

In de regel willen partijen voor hun eigen rechter kiezen, dat is immers lekker bekend. Maar bij een internationale overeenkomst kunnen niet beide partijen daarin hun zin krijgen. Tenzij één van beide onderhandelingspartners erg halsstarrig is, zal een forumkeuze ook geen dealbreaker zijn.

Om bovenstaande reden wordt in internationale overeenkomsten relatief vaak gekozen voor een ‘neutraal forum’, te weten een rechter of arbiter in een derde land.

Evenals bij rechtskeuze zijn hierbij taal, toegankelijkheid en inhoud belangrijke elementen. Daarnaast is het van belang of een behaald vonnis ook gemakkelijk ten uitvoer gelegd kan worden. Binnen de Europese Unie is dat laatste niet zo een punt. Op basis van de Brussel I Verordening worden vonnissen van EU rechters erkend binnen Europa en kunnen deze relatief gemakkelijk ten uitvoer gelegd worden. Buiten de EU wordt het in de regel echter lastiger. Dit kan zelfs een overweging zijn om juist niet voor een nationale rechter te kiezen (ook niet de Nederlandse) maar wellicht voor arbitrage.

Arbitrage

Arbitrage heeft vooral bij internationale overeenkomsten veel voordelen. Allereerst geldt dat op basis van de New York Convention arbitrale vonnis erkend worden in alle staten die daarbij zijn aangesloten. Op het moment van schrijven zijn dat er 164. Aldus is de kans klein dat een arbitraal vonnis niet ten uitvoer gelegd zou kunnen worden. Die kans is bij rechterlijke vonnissen aanzienlijk groter.

Partijen kunnen voorts een voor beiden acceptabele taal kiezen. Daarnaast hebben ze beide inspraak in de samenstelling van het tribunaal, er kunnen bijvoorbeeld afspraken gemaakt worden dat één of meer leden van het tribunaal bepaalde expertise hebben. Ook de locatie van de zittingen kan overeen gekomen worden (let op, dit is iets ander dan de ‘plaats van arbitrage’ wat ziet op het procesrecht dat van toepassing is1). Er is voorts in beginsel geen hoger beroep mogelijk (tenzij dit wordt afgesproken). Dit zijn enkele voordelen. Arbitrage brengt daarentegen ook erg hoge kosten met zich. De arbiters tikken per uur af en de administratiekosten van een eventueel instituut kunnen hoog oplopen. Daarnaast is vooral bij een internationale arbitrage een daarin gespecialiseerde advocaat geen overbodige luxe, ook dit komt met een prijskaartje. De omstandigheid dat in principe geen hoger beroep mogelijk is kan die hogere kosten weer (geheel of gedeeltelijk) compenseren.

Conclusie

Alhoewel een forumkeuze in een overeenkomst in de regel geen dealbreaker zal zijn, is het wel raadzaam stil te staan bij wat een keuze kan betekenen in het geval er een geschil ontstaat. Onderwerpen als taal, locatie, mogelijkheid tot hoger beroep en mogelijkheden tot ten uitvoer legging van eventuele vonnissen dienen hierbij in het oog gehouden te worden

Voor vragen of meer informatie over dit onderwerp neem gerust contact op via e-mail lengyel@conway-partners.com

Disclaimer

De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld als algemene informatie. Hieraan kunnen derhalve geen rechten worden ontleend.

Menu
Font veranderen
Contrast